बर्दिया जिल्लामा चितुवा र बाघको आक्रमण दिनप्रतिदिन बढ्दै

बर्दिया। बर्दिया जिल्लामा चितुवाको आक्रमण दिनप्रतिदिन बढ्दै गएको छ, जसले गर्दा स्थानीयवासी त्रसित बनेका छन्। डिभिजन वन कार्यालयका अनुसार पछिल्लो पाँच वर्षमा मात्रै चितुवाको आक्रमणबाट ८ जना सर्वसाधारणले ज्यान गुमाएका छन्। चितुवा बस्तीमा पसेर मानव र पशुचौपायामाथि आक्रमण गरिरहेकाले स्थानीयको दैनिकी प्रभावित भएको छ।

यसैबीच, बर्दियामा बाघको आक्रमणको घटना पनि थपिएको छ। मिति २०८२ साल असोज २७ गते साँझ ६:३० बजेको समयमा मोटरसाइकलमा यात्रा गरिरहेका जयराम विसी बेलवा-ओराली हुलाकी सडकखण्डको मधुवन ४ माचड जंगलमा बाघको आक्रमणमा परी घाइते भएका छन्। यस घटनाले वन्यजन्तुबाट हुने खतरा चितुवामा मात्र सीमित नरही बाघबाट पनि उत्तिकै रहेको पुष्टि गरेको छ।

पछिल्ला घटना र क्षतिको विवरण

गत साता मात्रै बारबर्दिया नगरपालिका–११ का ४६ वर्षीय भादु थारु, गुलरिया नगरपालिका–१० की किरण लोध, र बारबर्दिया–१० की जुना चौधरी खेतमा धान काट्ने क्रममा चितुवाको आक्रमणबाट घाइते भएका थिए।

डिभिजन वन कार्यालयको तथ्याङ्कले चितुवाबाट भएको क्षतिको डरलाग्दो चित्र प्रस्तुत गर्दछ:

• आर्थिक वर्ष ०७८/०७९ मा २ जनाको मृत्यु र २ जना घाइते।
• आर्थिक वर्ष ०८१/०८२ मा ४ जनाको मृत्यु र १३ जना घाइते।
• चालु आर्थिक वर्ष ०८२/०८३ को साउन र भदौमा २ जनाको मृत्यु र ४ जना घाइते।

यस वर्षको साउन र भदौमा गुलरियाका दुई महिलाको मृत्यु भएको छ भने अघिल्लो वर्ष दुई बालिकाले ज्यान गुमाएका थिए।

आहाराको अभाव मुख्य कारण

राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका प्रमुख अजित तुम्वाहाम्फेले वन क्षेत्रमा आहारा (शिकार) को कमीका कारण चितुवा सजिलो शिकारको खोजीमा बस्तीतर्फ पल्किएको बताएका छन्। उनको भनाइमा खेतमा घोप्टो परेर काम गरिरहेका मानिसलाई चितुवाले आहारा प्रजाति सम्झेर आक्रमण गर्ने गरेको देखिएको छ। चितुवा बस्तीमा पल्केको पुष्टि गर्दै गुलरिया नगरपालिका–८ की अन्नु विकले त चितुवाले आँगनबाट कुकुर लतारेर उखुबारीमा लगेको घटना समेत सुनाइन्। ‘साना बालबालिकालाई जोगाउन मुस्किल भइसक्यो,’ उनले भनिन्।

नियन्त्रणमा चासो नदिएको भन्दै गुनासो

चितुवाको बढ्दो त्रासले गर्दा धान भित्र्याउने बेला खेतमा काम गर्नसमेत सर्वसाधारण डराइरहेका छन्। स्थानीयवासीले चितुवा नियन्त्रणमा डिभिजन वन कार्यालयले आवश्यक चासो नदिएको भन्दै आलोचना गरेका छन्। कार्यालय प्रमुख विजयराज सुवेदीसँग सम्पर्क हुन नसक्नु र उनको फोन सुरक्षा टिमले बोक्नुले जनगुनासो झनै बढाएको छ।

तत्काल सुरक्षा र जनचेतनाको आवश्यकता

बर्दियामा मानव-वन्यजन्तु द्वन्द्वको यो समस्या समाधानका लागि डिभिजन वन कार्यालय, स्थानीय सरकार, र संरक्षण संस्थाहरूबीच तत्काल समन्वयको खाँचो देखिएको छ। विज्ञहरूले जनचेतना अभियान सञ्चालन गर्ने, वन क्षेत्रको पुनर्संरचना गर्ने, र तत्कालीन सुरक्षाका उपायहरू (जस्तै: रातिको समयमा जंगल/खेतमा एक्लै नजाने, समूहमा काम गर्ने, उज्यालोको प्रयोग गर्ने) अवलम्बन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्। ज्यान गुमाएका परिवारलाई उचित राहत र घाइतेको उपचारमा पनि सरोकारवाला निकायले गम्भीरता देखाउनुपर्ने सुधारवादी नेता स्थानीय यम नाथ घिमिरेको माग छ।